Tonnau’r Haul i Bethau Lliwgar a Blasus

Ma’r dail ar y pigoglys yma’n dechra edrach fel bed dwi’n ei brynu o’r siop i fwyta fel salad. Dwi ‘rioed wedi tyfu y rhain o’r blaen a dwi’m yn siwr pryd i’w cymryd. Mae’r paced yn dweud i ddechra torri tua phythefnos/tair wsnos ar ôl iddyn nhw ddangos, ac yna disgwyl yddyn nhw ail dyfu. Mae’n annodd credu mai jyst tua 6 ddeilen sydd i fod i ddod o bob phlanhigyn – dim ond 8 nes i blannu! Falla na’i dorri hanner y planhigion a gweld be ddigwyddith i’r lleill.

Ma’r twnnel yn barod ar gyfer y tomatos. Ar ben y pridd gwreiddiol, sy’n wael ond o leiaf yn rhoi dyfnder/draeniad, dwi wedi rhoi cardbord a tua 10cm o topsoil/compost – ma hyn yn ddyfnach na ‘growbag’ felly dylsa fod yn iawn. Dechra plannu nes ymlaen heddiw gobeithio.

Wedi hau:
Sweetcorn
Lamb’s lettuce
Mwy o fetys, roced, nionod gwanwyn, radis. Dwi wedi sylwi yn y gorffenol mod i weithia’n cael llwyddiant efo rhain  yn y gwanwyn ac yn anghofio hau mwy, felly eleni, dwi’n hau unwaith mae’r rhai sydd allan yn barod wedi  sefydlu.

Mae’r patch llysiau yn segur ar hyn o’r bryd tra dwi’n sortio’r twnnel, er dwi’n gobeithio cael un rhes o welyau yn barod tu allan erbyn plannu cennin a bresych. Oeddem ni’n trio planio cael ‘chydig fwy o liw i mewn i’r ardd dros y penwythnos, ond bydd hi’n annodd creu unrhyw beth gwell na’r ddraenen ddu sy’n blodeuo ar hyn o’r bryd.

Wedi hau:
Ciwcymbr: Silor F1 yn y tŷ. Mae’r rhai sy’n tyfu’n barod yn dechra symud allan.
Tomatos: Tumbling Tom yn y tŷ. Mae’r tomatos eraill i gyd yn y twnnel rwan efo ‘fleece’ drostynt gyda’r nos.
Ffa Ffrengig: Blue Lake a Neckar Queen

Dyma fo’r ffesant sy’n galw’n amal dyddiau yma – dwi’n cymryd mai’r un un sy’n ymweld â’r ardd pob dydd. Mae’n helpu ei hun i fywyd yr adar llai bora ‘ma. Mae’r tywydd wedi troi, ond dwi’n sylwi, ar ôl prynu dau thermomedr newydd, fod tymheredd nos y twnnel yn uwch na’r sied yn barod. Falch o weld hyn achos ma’r tomatos bron yn barod i symud o’r tŷ.

Wedi eu hau/plannu:
Gwsberen newydd: Greenfinch
Mefus: Red Gauntlet
Brocoli: Early Purple Sprouting
Letys: Little Gem (Dwedodd y ddynes yn y siop bod ddim gwerth gyboli efo peth mor gyffredin!)

Jyst cofnod minimal iawn o betha wedi eu hau bora ma i drio ail-gychwyn y plannu a’r blog: Tomatos Tumbling Tom, Gardener’s Delight, Alisa Craig, Harbinger, San Marzano, Agro. Wedi rhoi croen ar y twnnel llynedd ond, ers colli ieir i’r llwynog, mae’r tair sydd ar ôl wedi bod yn byw yna dros y gaeaf ac wedi creu llanast – dinistrio’r mefus a phopeth gwyrdd arall. Gobeithio gwneud ‘run’ mis yma i gael ieir allan a threfn yn y twnnel.

Gan fod ‘na ormod o blanhigion, nes i blannu rhai o’r rhain (Blue Lake) yn y polytunnel fer arbrawf – ma’ nhw mhell ymlaen o’r rhai tu allan. Maen nhw’n ymddangos bron bob nos syn gwneud hi’n anodd dal nhw cyn nhw fynd rhy fawr.

Yn plannu: mwy o letys, radis, ffa Ffrengig, bresych a gobeithio mwy o fetys, moron a phys os di’r glaw yn oedi.

Yn bwyta: tatws, y ffa ffrenig yma, y rhai arferol sydd yn y sosban hefyd, betys, tomatos (tumbler), letys.

Drwy alaw gwerin oedd rhywun yn chwara’ yma, dysgais yr enw Cymraeg am ‘fennel’, sef Ffaniglen, ond dwi dal ddim yn siŵr o hyn!

Dim yn gwbod mod i’n licio ‘beetroot’ (betysen?) heb ei goginio tan heddiw.

Rhan fwyaf o betha’ wedi bod yn llwyddiannus hyd yma, er bod ‘na chydig o olion pryfaid-du ar y ffa – plannu’n gynharach flwyddyn nesaf. Ma’r planhigion tomatos wedi eu bwydo efo danhadl poethion i’w gweld yn well na’r rhai efo bwyd ‘inorganic’ ond gwell disgwyl i weld a blasu’r ffrwythau.

Mae ‘na lot wedi ei blannu ers canol Ebrill, a llawer o wersi wedi eu dysgu.

1. Dim llawer o bwynt defnyddio hadau hen!

2. Dim pwynt trio tyfu letys rhy gynnar tu allan achos fydda nhw’n chwerw.

3. Mae nionod gwanwyn yn cymryd oesoedd i ddod i fyny ond yn cyrraedd gydag amynedd.

4. Dim pwynt hau ‘sweetcorn’ yn rhy gynnar os oes ‘na ddim lle yn yr ardd i’w plannu. Gobeithio bydd hi’n ddim rhy hwyr i ddilyn y ffa. Dwi’n trio peidio gadael y tir yn wag i osgoi chwyn cymryd drosodd – gobeithio dilyn y tatw newydd (sy’n dod ymlaen yn dda ar ôl y glaw) efo cennin a moron maincrop.

Am fod ‘na ddim ‘backlog’ o gompost blwyddyn yma dwi’n arbrofi gyda’r tomatos uchod (Moneymaker). Bwydo rhai yn y pen draw gyda stwff inorganic, a’r rhai agosâ gyda dalan poethion wedi eu rhoi mewn dŵr ers tua phythefnos. Basil sydd rhwng y planhigion tomatos achos gen i gof o ddarllen eu bod yn gymdogion da. Hefyd wedi plannu tomatos ‘eirin’ mewn gro-bags.

Digwyddiad trist iawn. Dros y penwythnos lladdwyd dwy o’r ieir gan gi. Llwyddodd drydydd (Myfanwy) i dorri’n rhydd ond yn anffodus gyda damwain i’w choes. Mae’n gwella’n araf da ni’n meddwl.

Ffa wedi eu plannu allan – wedi ei dynnu gyda’r nôs i weld os oed ‘na unrhyw ‘predators’ o gwmpas.

Y diweddara: 30/3 pwmpen a chourgettes yn y tŷ, 31/3 rhiwbob (Victoria) 2/4 Un rhes o ffa Ffrengig (Opera) o dan cloche, sweetcorn (Kelvedon Glory) yn y polytunnel. Oedden ni wedi meddwl cadw petha’n syml eleni, ond bob tro dwi’n pasio hadau mewn siop, dwi’n gorfod prynu rhywbeth, felly dwi rŵan angen ffeindio lle i roi pannas. Mae’r ieir yn cael trafferth cyd-fyw ond wedi dechrau dydwy’n barod.

Pannas wedi eu hau (5/4). Mae rhai o’r tomatos wedi eu dinistrio (gwlithod?) felly’n hau mwy. 9/4 Cucumbers yn y ŷ, 10/4 un rhes o bys, 11/4 rhesi o foron (Starca a Amsterdam Forcing) rhwng y nionod sy’n dod ymlaen yn dda.

O’r diwedd – wedi cael rownd i osod hwn ddoe. Y plan rŵan ydi dechrau’i glirio hefo chydig o help gan yr i’r ieir.

Dyma sut mae’r patch llysiau yn edrach pan mae’r cwningod yn cyrraedd, a dwi’n gadael lonydd iddo fo fynd ei ffordd ei hun. Er ei fod yn hyfryd, dwi isio’i ‘adfer’ erbyn blwyddyn nesaf – yn codi ffens wythnos nesaf gobeithio. Ar yr un pryd, dwi’n dechra’r dyddiadur yma, fel dyddiadur, a hefyd rhywle i drafod tyfu llysiau a phlanhigion eraill, trafod sut i osgoi cwningod a ‘pests’ eraill, gloywi iaith (dysgu’r gair am ‘pest’), a darganfod yr enwau ar y pethau rwyf heb eu hetifeddu – yr adar, y blodau, y chwyn… (h.y. heb etifeddu’r enwau nid y chwyn!)